او كه دست نشاندهء سلطان به حق است ، نهند ولى مساعى وى با موفقيت قرين نگشت . وى فقط در زمستان سال 432 هجرى به خوارزم لشكر كشيد . در جمادى الاخرى سال 432 هجرى ( فوريه سال 1041 ميلادى ) در جلگهء آسيب جنگ درگرفت و به شكست خوارزميان پايان يافت . به گفتهء بيهقى مقاومت باز هم ميسر بوده ولى شايعات مربوط به نزديك شدن لشكريان غزنوى ميان خوارزميان نفاق افگند . اسماعيل كه از غدر و خيانت بيمناك بود تخت‌گاه خويش را ترك گفت ( روز شنبه 22 رجب سال 432 هجرى - 28 مارس ) و به نزد سلجوقيان گريخت . و شاه ملك در آوريل ( شعبان 432 هجرى ) پايتخت را اشغال كرد و بنام مسعود خطبه خواندند و حال آنكه در آن زمان سلطان هلاك شده بود « 1 » . پيروزى قطعى سلجوقيان بر مسعود پيش از لشكركشى شاه ملك حاصل شده بوده . پيكار دندانقان « 2 » ( در ماه مه 1040 ميلادى ) [ 8 رمضان سال 431 هجرى ] سلطنت غزنويان را در خراسان براى هميشه پايان داد . در محل پيكار تختى برپا شد « 3 » و طغرل بر آن جلوس كرد و جملگى با وى به اميرى خراسان بيعت كردند پس از آن خبر اين پيروزى طى نامه‌هائى به هر دو خان تركستان

--> ( 1 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 867 - 865 ؛ ( چاپ غنى - فياض 696 - 687 ) . ( 2 ) - اين قلعه در 60 ورستى [ تقريبا ده فرسخى ] مرو قرار داشته ، رجوع شود به ژوكوسكى ، « ويرانه‌هاى مرو قديم » ، ص 38 . ( 3 ) - بيهقى ، چاپ مورلى ، 788 ؛ به‌رغم اين ، راورتى ( جوزجانى ، ترجمهء راورتى ، I ، 132 ، حاشيه ) صريحا مىگويد كه : ؛ « Baihaki does not say anything about a throne » ( رجوع شود به چاپ غنى - فياض ، 628 : « طغرل بر تخت نشست » ) .